Ο σύντομος κανόνας: T101B για καθαρή κοπή σε ξύλο, T144D όταν θέλεις ταχύτητα και δεν σε νοιάζει το φινίρισμα, T101BR για λαμινέ και μελαμίνη ώστε να μη σκιστεί η καλή όψη, T118A για λεπτή λαμαρίνα και T118B για χοντρότερο μέταλλο. Οι κωδικοί στις λάμες δεν είναι κωδικοί προϊόντος του κατασκευαστή — είναι διεθνές σύστημα που περιγράφει τι κάνει η λάμα. Μόλις μάθεις να τους διαβάζεις, διαλέγεις σωστά σε δέκα δευτερόλεπτα, ανεξάρτητα από μάρκα.

Ο κωδικός δεν είναι τυχαίος

Κάθε λάμα σέγας έχει έναν κωδικό τύπου T101B ή T118A. Το σύστημα καθιερώθηκε από τη Bosch και το υιοθέτησαν όλοι οι κατασκευαστές, οπότε μια T101B από οποιαδήποτε μάρκα κάνει την ίδια δουλειά και μπαίνει στο ίδιο μηχάνημα.

Πώς διαβάζεται ο κωδικός λάμας σέγας T101BR

Τα γράμματα στο τέλος: εκεί κρίνεται το φινίρισμα

Το τελευταίο γράμμα είναι αυτό που μπερδεύει τους περισσότερους, και είναι το πιο σημαντικό:

A — πολύ ψιλά δόντια, για λεπτά υλικά και καθαρή κοπή σε μέταλλο.
B — μεσαία δόντια, καθαρή κοπή. Η επιλογή γενικής χρήσης στο ξύλο.
D — χοντρά δόντια, γρήγορη και τραχιά κοπή.
R (reverse) — αντίστροφα δόντια. Κόβουν προς τα κάτω αντί για πάνω.
F ή HF — διμεταλλική λάμα (bimetal), ανθεκτική στο λύγισμα.

Το R λύνει ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα. Η σέγα κόβει κανονικά στην ανοδική κίνηση, δηλαδή τα δόντια βγαίνουν από το υλικό προς τα πάνω — και σκίζουν την επάνω επιφάνεια. Σε απλό ξύλο δεν πειράζει· σε λαμινέ, μελαμίνη ή καπλαμά καταστρέφει την καλή όψη. Με λάμα R η κοπή γίνεται προς τα κάτω και η επάνω πλευρά μένει καθαρή.

Ποια λάμα για ποια δουλειά

Ο πίνακας με τους κωδικούς που θα συναντήσεις στην πράξη:

Πίνακας: ποια λάμα σέγας και σπαθόσεγας για ποια δουλειά

TPI: ο κανόνας των τριών δοντιών

Το TPI (teeth per inch) είναι τα δόντια ανά ίντσα. Λίγα και μεγάλα δόντια κόβουν γρήγορα και τραχιά· πολλά και μικρά κόβουν αργά και καθαρά. Ο πρακτικός κανόνας που ισχύει σε κάθε πριόνι:

Πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον τρία δόντια μέσα στο υλικό σε κάθε στιγμή. Αν κόβεις λαμαρίνα 2mm με λάμα ξύλου, τα δόντια είναι τόσο μεγάλα που πιάνουν μία-μία τη φορά, σκαλώνουν και σπάνε. Γι' αυτό υπάρχουν οι λάμες μετάλλου με πυκνά δόντια.

Στην πράξη: για ξύλο 6–10 TPI, για χοντρό μέταλλο 14–18 TPI, για λεπτή λαμαρίνα 21–24 TPI.

Το υλικό της λάμας

HCS (ανθρακούχος χάλυβας). Μαλακή και ευλύγιστη, φθηνή. Μόνο για ξύλο και πλαστικό — στο μέταλλο στομώνει αμέσως.

HSS (ταχυχάλυβας). Σκληρή και ανθεκτική στη θερμότητα, κόβει μέταλλο. Είναι όμως ψαθυρή: αν λυγίσει, σπάει.

BiM (διμεταλλική). Σώμα από ελαστικό χάλυβα με συγκολλημένα δόντια HSS. Συνδυάζει αντοχή στη θερμότητα με ευκαμψία — δεν σπάει όταν λυγίσει. Κοστίζει περισσότερο αλλά είναι η σωστή επιλογή για σπαθόσεγα και για ξύλο με καρφιά.

Σπαθόσεγα: οι κωδικοί S

Οι λάμες σπαθόσεγας ξεκινούν με S και ακολουθεί τετραψήφιος αριθμός. Η λογική είναι παρόμοια: το μήκος και ο τύπος δοντιών καθορίζουν τη χρήση, ενώ τα γράμματα στο τέλος δείχνουν υλικό — το HF σημαίνει διμεταλλική.

Πρακτικός κανόνας για σπαθόσεγα: η λάμα πρέπει να είναι τουλάχιστον 5cm μακρύτερη από το πάχος του υλικού, ώστε να βγαίνει τελείως έξω σε κάθε διαδρομή. Αν δεν βγαίνει, δεν καθαρίζουν τα πριονίδια, η λάμα υπερθερμαίνεται και κόβει όλο και πιο αργά.

Για κλαδέματα και παλιό ξύλο με καρφιά, μη χρησιμοποιήσεις λάμα ξύλου HCS: το πρώτο καρφί θα την καταστρέψει. Θέλεις διμεταλλική ξύλου-μετάλλου.

Ξυλουργός κόβει κόντρα πλακέ με σέγα

Η σέγα κόβει με τα δόντια — η πίεση μόνο λυγίζει τη λάμα.

Ρυθμίσεις που αλλάζουν το αποτέλεσμα

Παλινδρόμηση (pendulum). Οι περισσότερες σέγες έχουν ρύθμιση 0–3 που δίνει στη λάμα κίνηση εμπρός-πίσω εκτός από πάνω-κάτω. Υψηλή τιμή = πολύ πιο γρήγορη κοπή αλλά τραχύ αποτέλεσμα. Σε μέταλλο και σε καμπύλες τη μηδενίζεις πάντα.

Ταχύτητα. Ξύλο υψηλή, μέταλλο χαμηλή, πλαστικό χαμηλή. Στο πλαστικό οι υψηλές στροφές λιώνουν το υλικό και αυτό ξανακολλάει πίσω από τη λάμα.

Λάδι στο μέταλλο. Λίγες σταγόνες κατά μήκος της γραμμής κοπής πολλαπλασιάζουν τη ζωή της λάμας.

Γιατί σπάνε ή λυγίζουν οι λάμες

Πιέζεις πολύ. Η σέγα κόβει με τα δόντια, όχι με το σπρώξιμο. Η πίεση λυγίζει τη λάμα και η κοπή βγαίνει λοξή στο κάτω μέρος.
Στρίβεις σε στενή καμπύλη με φαρδιά λάμα. Για καμπύλες θέλεις στενή λάμα — υπάρχουν ειδικές, πολύ λεπτές.
Λάθος TPI. Μεγάλα δόντια σε λεπτό υλικό σκαλώνουν και σπάνε.
Δεν στηρίζεις το κομμάτι. Αν δονείται, η λάμα χτυπάει και κουράζεται.

Και μια πρακτική συμβουλή: όταν κόβεις λαμινέ ακόμα και με λάμα R, κόλλα χαρτοταινία πάνω στη γραμμή κοπής. Συγκρατεί τις ίνες και το αποτέλεσμα βγαίνει σαφώς καθαρότερο.

Συχνές ερωτήσεις

Τι σημαίνει το R στο T101BR;
Σημαίνει αντίστροφα δόντια (reverse). Η λάμα κόβει στην καθοδική κίνηση αντί για την ανοδική, ώστε η επάνω επιφάνεια να μένει καθαρή. Χρησιμοποιείται σε λαμινέ, μελαμίνη και καπλαμά.

Μπορώ να κόψω μέταλλο με λάμα ξύλου;
Όχι. Η λάμα ξύλου είναι από HCS με μεγάλα δόντια — θα στομώσει μέσα σε δευτερόλεπτα και πιθανότατα θα σπάσει. Για μέταλλο χρειάζεσαι HSS ή διμεταλλική με πυκνά δόντια.

Ταιριάζουν οι λάμες σε όλες τις σέγες;
Ναι, εφόσον η σέγα δέχεται στέλεχος τύπου T, που είναι το πρότυπο σήμερα. Παλιότερα μηχανήματα με στέλεχος U χρειάζονται αντίστοιχες λάμες.

Τι είναι η παλινδρόμηση στη σέγα;
Είναι πρόσθετη κίνηση εμπρός-πίσω της λάμας που επιταχύνει την κοπή σε ξύλο. Ρυθμίζεται συνήθως 0 έως 3. Σε μέταλλο, πλαστικό και σε καμπύλες πρέπει να μηδενίζεται.

Πόσο μακριά πρέπει να είναι η λάμα σπαθόσεγας;
Τουλάχιστον 5 εκατοστά μεγαλύτερη από το πάχος του υλικού, ώστε να βγαίνει εντελώς έξω σε κάθε διαδρομή και να καθαρίζουν τα πριονίδια.

Έτοιμος να ανανεώσεις τις λάμες σου; Δες όλες τις λάμες σέγας και σπαθόσεγας σε σετ για ξύλο, μέταλλο και μεικτή χρήση — ή πάρε μας στο 2467041508 να σου προτείνουμε τον σωστό κωδικό για το υλικό σου.